Jednym z kluczowych elementów umożliwiających odbiorcom dostęp do rynku energii jest tzw. zasada dostępu stron trzecich do sieci - zasada TPA (z ang. Third Party Access). Zasada ta, oznaczająca możliwość korzystania z sieci energetycznego przedsiębiorstwa sieciowego bez obowiązku kupowania od niego energii elektrycznej, z założenia powinna służyć rozwijaniu konkurencji na rynku energii elektrycznej. W realiach polskiego rynku energii elektrycznej tylko nieliczni odbiorcy korzystali z zasady TPA. Liczne bariery skutecznie uniemożliwiały praktyczną implementację zasady TPA. Nakładające się na te bariery poziomy cen sprzedaży energii elektrycznej oraz silne zróżnicowane cen w różnych segmentach rynku stawiały i stawiają często pod znakiem zapytania opłacalność zmiany sprzedawcy energii elektrycznej przez odbiorcę.

Zawartość serwisu:

Poradnik jak wybrać sprzedawcę energii

Akty prawne

Zasada TPA - teoria

Jednym z kluczowych elementów umożliwiających odbiorcom dostęp do rynku energii jest tzw. zasada dostępu stron trzecich do sieci - zasada TPA (z ang. Third Party Access). Zasada ta, oznaczająca możliwość korzystania z sieci energetycznego przedsiębiorstwa sieciowego bez obowiązku kupowania od niego energii elektrycznej, z założenia powinna służyć rozwijaniu konkurencji na rynku energii elektrycznej. W realiach polskiego rynku energii elektrycznej tylko nieliczni odbiorcy korzystali z zasady TPA. Liczne bariery skutecznie uniemożliwiały praktyczną implementację zasady TPA. Nakładające się na te bariery poziomy cen sprzedaży energii elektrycznej oraz silne zróżnicowane cen w różnych segmentach rynku stawiały i stawiają często pod znakiem zapytania opłacalność zmiany sprzedawcy energii elektrycznej przez odbiorcę.

W praktyce zasada TPA sprowadza się do dokonywania zakupów energii elektrycznej u dowolnego producenta lub innego podmiotu, zajmującego się handlem energią. Specyfika energii elektrycznej powoduje, że jej zużycie jest nierozerwalnie związane z jej przesyłem oraz dystrybucją (jako swego rodzaju "transportem" energii elektrycznej). Uprawniony odbiorca finalny może jednak "rozłączyć" dotychczasową umowę i zawrzeć osobno :

• Umowę na zakup i zużycie energii elektrycznej: np. z dowolnym przedsiębiorstwem obrotu,
• Umowę na przesył (dystrybucję) energii elektrycznej: z lokalnym zakładem energetycznym.

Co więcej zapisy ustawy - Prawo energetyczne (po nowelizacjach z 2006 i 2007 roku) umożliwiają nawet poprzez udzielenie pełnomocnictwa nowemu sprzedawcy (np. przedsiębiorstwu obrotu) zawarcie z nim jednej tzw. umowy kompleksowej (czyli łącznej umowy zakup energii i świadczenia usług dystrybucji).

Przedsiębiorstwa obrotu (PO), będąc jednymi z głównych partnerów dla odbiorców w walce o rynek energii i implementację TPA, stanowią istotny element każdego konkurencyjnego rynku energii. W Polsce obrót energią elektryczną w porównaniu z pozostałymi krajami Unii nie jest mocno rozwinięty. Jest cały szereg przyczyn, które wpływają na taki stan rzeczy. Jedną z tych przyczyn jest fakt, że rynek energii elektrycznej istnieje w Polsce w formie mocno uproszczonej i opartej o handel fizyczny (handel z dostawą fizyczną). Na rynku energii elektrycznej w Polsce długo bowiem panowała opinia, że idealny rynek to układ wytwórca - dystrybutor - konsument. Idealny jednak rynek, to rynek płynny, tzn. taki, na którym w dowolnym momencie można kupić i sprzedać oferowane na nim produkty, nie wpływając przy tym w sposób znaczący na ich chwilową cenę. Na takim rynku obok handlu produktami fizycznymi funkcjonują również instrumenty pochodne. Ważną rolę odgrywają kontrakty terminowe, obrazując przewidywania rynkowe w przyszłości i pomagając graczom podejmować decyzje.

Marek Kulesa, Towarzystwo Obrotu Energią