W najbliższą niedzielę w gminie Mielno ma się odbyć referendum lokalne w sprawie lokalizacji elektrowni jądrowej na terenie tej gminy. Nie wydaje mi się, żeby jego wynik ktokolwiek zlekceważył, ale czy z prawnego punktu widzenia będzie on miał znaczenie dla decyzji o lokalizacji elektrowni jądrowej?

- Z punktu widzenia przepisów ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, które określają procedurę ustalenia lokalizacji elektrowni jądrowej w Polsce, przeprowadzanie referendum w gminie Mielno i jego wynik nie przesądzą sprawy lokalizacji takiej elektrowni. Wyniki referendum lokalnego są bowiem wiążące dla organów wspólnoty samorządowej, a w tym gminy, ale wymieniona na wstępie ustawa nie przyznaje organom samorządu kompetencji w procesie ustalania lokalizacji elektrowni jądrowej, poza ewentualnym wydaniem opinii, która nie ma charakteru wiążącego. Kompetencje w zakresie wyboru lokalizacji są zastrzeżone dla organów administracji państwowej, a sama decyzja lokalizacyjna dotycząca elektrowni jądrowej jest w rękach wojewody i w przypadku jej podjęcia organom gminy nie pozostanie nic innego jak ją wykonać, czyli respektować w przypadku na przykłada ustalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Słowem, formalnie rzecz biorąc wójt gminy nie może zablokować wyboru określonej lokalizacji elektrowni jądrowej.

Referenda lokalne budzą wiele emocji, a bywa, że zasadność ich organizacji jest podważana. Czy są podstawy prawne do przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie lokalizacji elektrowni jądrowej?

- Ustawa o referendum lokalnym mówi, że jego przedmiotem mogą być sprawy dotyczące danej wspólnoty i jednostek samorządu terytorialnego mieszczące się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki samorządu terytorialnego. Aby organizacja referendum była zgodna z wymogami ustawy to muszą być jednocześnie spełnione obydwie wymienione przesłanki, a więc sprawa musi dotyczyć danej wspólnoty i decyzje w danej sprawie muszą leżeć w kompetencjach jednostki samorządowej, bo wynik referendum jest wiążący dla organów szczebla, na którym jest przeprowadzane. Lokalizacja elektrowni jądrowej niewątpliwie dotyczy mieszkańców gminy Mielno, ale władze gminy nie są decydentami w ustalaniu takiej lokalizacji, nie mają w tym zakresie kompetencji. To rodzi wątpliwości, czy druga przesłanka organizacji referendum jest spełniona bowiem referendum może mieć jedynie wpływ na treść opinii sformułowanej przez właściwego miejscowo wójta i dołączonej do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla elektrowni, a wobec braku zastrzeżenia wiążącego charakteru takiej opinii należy uznać, że podlega ona swobodnej ocenie wojewody.